Geen overmacht bij financieel onvermogen. De imprevisieleer als vangnet?

Een ernstige financiële tegenslag kan iedereen overkomen. Denk maar aan inkomstenverlies door bv. ziekte of ontslag of ingevolge een relatiebreuk.

Anders dan nog steeds vaak wordt vermoed kunnen zuivere betaalmoeilijkheden niet als overmacht gelden om onderuit te kunnen aan de financiële verbintenissen die zijn opgenomen. Zelfs al is het zonneklaar dat die verbintenissen volledig buiten de fout om van de schuldenaar volstrekt niet meer haalbaar zijn.

Aldus ook het Hof van Beroep te Gent in een arrest van 30 april 2025. Daarin oordeelde het Hof, in lijn met de van oudsher gevestigde rechtspraak van het Hof van Cassatie, dat een terminaal ziek geworden koper op compromis van een woning zich niet op die ziekte en de daaruit voortvloeiende kredietweigering kon beroepen om alsnog onderuit te komen aan die koopovereenkomst (en de akteverlijding ervan). De contractueel voorziene schadevergoeding ad 10% van de koopsom (zij het deels herleid) was haar deel.

Vraag is wel of de omstandigheid dat de woning werd gekocht om in te verblijven maar dat die beweegreden of dit belang is verdwenen, (ook) zou kunnen gelden als “buitengewone omstandigheid” om alsnog de overeenkomst “open te breken” en te heronderhandelen richting beperktere en billijke schadevergoeding voor de verkoper. De “imprevisieleer” zoals voorzien in het nieuwe art. 5.74 BW lijkt dit niet onmiddellijk in de weg te staan.